Ασκητές μέσα στον κόσμο


Το βιβλίο αυτό, που εξεδόθη αρχές του 2008, αποτελεί μια ξεχωριστή παρουσία μέ­σα στην πληθωρική παραγωγή «θρησκευτικών» βιβλίων τα τελευταία χρόνια στην πατρίδα μας.
Πρόκειται για συναγωγή είκοσι βιογραφιών αγιασμένων ψυχών, κληρικών και λαϊκών, που έζησαν και αγωνίσθηκαν τον καλόν αγώνα τού Χριστού από τα μέσα περίπου του 19ου αιώνος μέχρι και το τέλος του 20ού.

Στο βιβλίο περι­λαμβάνονται επίσης 45 «θαυμαστά και διδα­κτικά περιστατικά» της ιδίας περιόδου. Απ’ όσο ξέρουμε, το σύνολο σχεδόν των βιογραφουμένων εδώ αγίων μορφών για πρώτη φορά παρουσιάζεται στο ευρύ κοινό.

Το σημαντικό όμως, που καθιστά το βιβλίο πραγματικό εντρύφημα φιλαγίων αναγνωστών, είναι το ύφος και ήθος της αφηγήσεως, στα χνά­ρια των παλαιών σεμνών και λιτών συναξαρίων.
Τα συναξάρια τού βιβλίου αποπνέουν άρωμα παρόμοιο με εκείνο αντιστοίχων συναξαριακών συγγραφών τού μακαριστού αγίου Γέροντος Παϊσίου του Αγιορείτου. Αξίζει ο κατά Χριστόν έπαινος στην Αγιο­ρείτικη Καλύβη, η οποία είχε την πρωτοβου­λία και την ευθύνη της συγκεντρώσεως των στοιχείων από αξιόπιστους μάρτυρες και της επεξεργασίας τών στοιχείων αυτών.

Την κεντρική – αποκλειστική διάθεση του βιβλίου έχει το Ιερόν Ησυχαστήριον «Αγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος» Τ.Κ. 630 88 Μεταμόρφωσις Χαλκιδικής. Τηλ. 23750.61-592 Φαξ: 23750.61-103. Τα έσοδα από την πώληση του βιβλίου θα διατεθούν -όπως αναφέρεται στη σ. 4 του βι­βλίου- «για ένα λιθαράκι στο Ναό του Σωτήρος μας Χριστού», «όταν οι υπεύθυνοι ενθυμηθούν να πραγματοποιήσουν το λησμονημένο και ανεκ­πλήρωτο τάμα του Έθνους και αρχίση η ανοι­κοδόμηση του Ναού».

Αντριγράφω από τον ΠΡΟΛΟΓΟ του ΒΙΒΛΙΟΥ
Στο νοητό στερέωμα της Εκκλησίας μας πολ­λοί υπέρλαμπροι αστέρες, δηλαδή γνωστοί άγιοι, α­νήκουν στην τάξη των λαϊκών। Εκτός από τους μάρτυρες και τους νεομάρτυρες, που στην πλειονό­τητά τους ήταν λαϊκοί, υπάρχουν και πολλοί λαϊκοί άγιοι
Η αγιότητα, λοιπόν, δεν είναι προνόμιο και α­ποκλειστικότητα των μοναχών και των ιερωμένων, αλλά δυνατότητα κάθε χριστιανού που έχει πίστη ορθή, μετάνοια και αγωνιστικό φρόνημα. Στην ιστορία της Εκκλησίας μας βλέπουμε ότι μετά την κατάπαυση των διωγμών, οι θερμότεροι χριστιανοί δεν αρκέστηκαν στην απλή τήρηση των εντολών μέσα στον κόσμο αλλά εξήλθαν στην έρημο επιδιώκοντας το μαρτύριο της συνειδήσεως, την αδι­άλειπτη προσευχή και την ευαγγελική τελειότητα.

Έτσι δημιουργήθηκε η τάξη των μοναχών. Ο τρόπος της ζωής τους απετέλεσε πρότυπο για τους ευλαβέστερους λαϊκούς. Έγιναν φως και παράδειγμα για τους αγωνιζόμενους μέσα στον κό­σμο χριστιανούς, με αποτέλεσμα να δημιουργηθή μία ασκητική παράδοση ποy είχε αφετηρία τους μο­ναχούς της ερήμου και που εμπνεόταν και ενισχυό­ταν από το άφθαστο παράδειγμά τους.

Την παράδοση αυτή, δηλαδή αυτόν τον ασκη­τικό τρόπο ζωής, την μετέδιδαν οι γονείς στα παι­διά τους φυσικά και αβίαστα με το παράδειγμά τους. Κατά συνέπεια η ορθόδοξη οικογένεια, η «κατ’ οίκον Εκκλησία», υπήρξε ο φύλακας, ο φορέας, το σχολείο αυτού του ευαγγελικού και ασκητικού τρόπου ζωής.

Συνήθως πίσω από κάθε Αγιο υπήρξε και μία αγία μητέρα που γαλούχησε με τα ορθόδο­ξα ασκητικά νάματα τον υιόν της. Η παράδοση γενικά αποτελεί την μνήμη του λαού και από τις καθαρώτερες μορφές της είναι η ορθόδοξη ασκητική.

Αυτή είναι το γόνιμο και καρποφόρο έδαφος που βλάστησε άνθη πάντερπνα και ευωδέστατα κρίνα, τους εν τω κόσμω ασκητές που αν και αγωνίστηκαν μέσα στους πειρασμούς της κοινωνίας έφθασαν όμως σε μέτρα πνευματικά, πολ­λοί δε και αγίασαν.

Και αυτό το άρωμα της λαϊκής ασκητικής και ευλαβείας φθάνει μέχρι τις μέρες μας, εφ’ όσον υπάρχουν πολλοί τέτοιοι ασκητές που και σήμερα παρ’ όλες τις δυσκολίες, κατορθώνουν να ζουν ανώτερη πνευματική ζωή, παρόμοια με την μοναχική. Από αγάπη και ευλάβεια προς αυτές τις χαρι­τωμένες ψυχές και από νοσταλγία προς αυτό το πατερικό πνεύμα που ήταν διάχυτο παλαιότερα, παρουσιάζεται η παρούσα συλλογή πού αποτελεί τον Α’ τόμο (αργότερα θα εκδοθή και Β’ τόμος).

Περιλαμβάνει στο πρώτο μέρος Βιο­γραφίες εναρέτων και ασκητικώς βιωσάντων λαϊ­κών, μιας μοναχής εξ εγγάμων, και εγγάμων ιερέ­ων, διότι και αυτοί έζησαν μέσα στον κόσμο και αντιμετώπισαν τους ίδιους πειρασμούς.

Η έκταση των κεφαλαίων διαφέρει κυρίως λόγω ελλείψεως άλλων στοιχείων και δεν είναι ανάλογη με την αρε­τή των βιογραφουμένων. Παρατίθενται με χρονο­λογική σειρά με βάση την ημερομηνία της κοιμήσεώς τους. Στο δεύτερο μέρος καταγράφονται μεμονωμένα θαυμαστά και διδακτικά περιστατικά αναφερόμενα σε αγώνες, αρετές και καταστάσεις υψηλές κάποιων ασκητών εναρέτων που έζησαν μέσα στον κόσμο.

Ακόμη και σε θεϊκές επεμβάσεις δια των οποίων ο Θεός ωδήγησε σε μετάνοια καλοπροαίρετες ψυχές ή άλλες έσωσε από κινδύνους. Όλοι οι αναφερόμενοι, έκτος ελαχίστων του δευτέρου μέρους, ανήκουν πλέον στην θριαμβεύουσα Εκκλησία.

Αναφέρονται επώνυμα και δύναται να ελεγχθή η ακρίβεια των γραφομένων.
ερικούς εί­χαμε την ευλογία να τους γνωρίσουμε και να ωφε­ληθούμε.
Τους άλλους γνώρισαν αξιόπιστοι μάρτυρες και τους βιογράφησαν.
Θαυμάσαμε τον αγώνα τους και παραδειγματιστήκαμε από την υψηλή τους πολιτεία.

Οι βιογραφούμενοι έζησαν σε διαφορετικά μέρη της Ελλάδος και του εξωτερικού και σε διαφορετι­κές εποχές από την Τουρκοκρατία μέχρι σήμερα, ήταν διαφορετικής ηλικίας, φύλου και καταστάσεως (κληρικοί ή λαϊκοί, οικογενειάρχες ή κοσμοκαλόγηροι) και είχε ο καθένας απ’ αυτούς τον χαρακτήρα του και τον προσωπικό του αγώνα αλλά είχαν όμως μεταξύ τους και κάποια κοινά χαρακτηριστι­κά: Πίστη δυνατή και μεγάλη αγάπη στον Χριστό. Αυτά τους παρακινούσαν στην τήρηση των θείων εντολών και σε μεγάλους ασκητικούς αγώνες (νη­στείες εξαντλητικές, αγρυπνίες κάθε νύχτα, μετάνοι­ες και προσευχές).

Είχαν επίσης ευλάβεια και δεν έλειπαν από την Εκκλησία. Ήταν πολύ ελεήμονες αν και πάμφτωχοι. Ήταν ανθεκτικοί στους πειρα­σμούς και υπομονετικοί στις δοκιμασίες, συγχωρητικοί στις αδικίες και δοξολογητικοί στις θλίψεις. Ό­μως είχαν απλότητα, ταπείνωση, αλλά για τον ε­αυτό τους καμμιά ιδέα΄ πίστευαν ότι είναι οι τελευ­ταίοι, ότι δεν ξέρουν τίποτε και ότι δεν κάνουν τί­ποτε.

Συνήθως ήταν αγράμματοι ή ολιγογράμμα­τοι. Είχαν λίγες γνώσεις αλλά πολλά βιώματα. Έζησαν βέβαια και στην κυριολεξία ασκητικά, γι’ αυτό μπορούμε να τους ονομάσουμε ασκητές, αλ­λά και διότι ήταν πραγματικοί ασκητές και με την γενικώτερη έννοια. Ασκητές της υπομονής, της αγάπης, της ταπεινοφροσύνης και τρόπον τινά ασκού­σαν όλες τις αρετές.

Είχαν σε κάποιο μέτρο την δι­καιοσύνη των δικαίων της Παλαιάς Διαθήκης, το μαρτυρικό φρόνημα των αγίων μαρτύρων, βιώ­νοντας το αναίμακτο μαρτύριο της συνειδήσεως, την απέραντη υπομονή στις δοκιμασίες και την σιω­πηρή και βιωματική ομολογία πίστεως, ιδιαίτερα στην σύγχρονη εποχή της αποστασίας, μαζί με την ασκητικότητα των οσίων Πατέρων της ερήμου.

Τα έργα τους, περισσότερο από τα λόγια τους, κηρύτ­τουν στους άλλους τον Θεό και την Βασιλεία Του και παρακινούν σε μετάνοια και αγώνες.

Μερικοί, όπως θα φανή, αξιώθηκαν διορατικού και προορατικού χαρίσματος κατά ανάγκη και κατά περίσταση. Αλλοι με την ταπεινή και δυνατή προσευχή τους έκαναν θαύματα. Ιερείς απλοί με με­γάλη χάρη θεράπευαν και έβγαζαν δαιμόνια.

Κά­ποιοι έγιναν θεωροί του ακτίστου φωτός, είδαν Α­γίους, την Παναγία, τον ίδιο τον Χριστό, μέσα στην απλότητα και στην καθαρότητά τους. Τέλος, άλλοι τιμήθηκαν με ευωδία και αφθορία του λειψάνου τους μετά την ανακομιδή. Ουδεμία σχέση έχουν τα θεϊκά χαρίσματά τους με τα σημεία που κάνουν οι μάγοι και οι πλανεμένοι ψευδοεξορκιστές.

Άλλα είναι τα σημεία της χάριτος και άλλα τα δαιμονικά σημεία. Όπως λέγει ο Κύ­ριος, από τον καρπό τους διακρίνονται. Έτσι οι α­ναφερόμενοι ασκητές είναι ταπεινοί και αφιλάργυροι. Ζητούν την δόξα του Θεού και το καλό των ανθρώπων. Μεταδίδουν χαρά, ειρήνη, ευλογία, πα­ρηγοριά και όχι ταραχή, σύγχυση και φόβο. Είναι μεγάλοι στην απλότητά τους και ταπεινοί στα πνευματικά τους κατορθώματα.

Για τους πολλούς είναι άσημοι και περιφρονημένοι, αλλά «ο Θεός εξελέξατο τους πτωχούς του κόσμου πλουσίους εν πίστει και κληρονόμους της βασιλείας Του» (Ιακ. β’, 5). Αυτοί εί­ναι τα μωρά και εξουθενημένα του κόσμου, οι αφα­νείς στύλοι που στηρίζουν την οικουμένη, το φως και το άλας του κόσμου. Οι απλές ψυχές τους έγιναν οίκοι της χάριτος και θησαυροφυλάκια όλων των πνευματικών αξιών.

Μέσα στην ζωή και στο πιστεύω αυτών των ανθρώπων υπάρχει όλη η ορ­θόδοξη θεολογία, όλες οι αξίες και τα ιδανικά του Γένους μας. Στα πρόσωπα και στον αγώνα αυτών των ταπεινών ψυχών προβάλλεται και αναδεικνύε­ται η ορθόδοξη παράδοσή μας, το μεγαλείο της πί­στεώς μας, Αυτός ο ίδιος ο Χριστός, ο ενεργών και λαλών δι’ αυτών και χαριτώσας αυτούς. Αν και χαρισματούχοι, εξομολογούνται, υπακούουν και κα­θοδηγούνται από τους ιερείς.

Έτσι θέλει ο Θεός και αυτή είναι η τάξη της Εκκλησίας μας. Δεν είναι μόνο θαυμαστά και ωφέλιμα για μας τα πνευματικά τους επιτεύγματα, αλλά μας μεταδί­δουν και ένα άλλο πνεύμα και μια διαφορετική νοο­τροπία από την δική μας. Εμείς θέλουμε να κερδί­σουμε τον παράδεισο αλλά να έχουμε και όλες τις ανέσεις σ’ αυτήν την ζωή, ενώ αυτοί είχαν τόση αγάπη για τον Χριστό, που έκαιγε τα κοσμικά και αμαρτωλά.

Εμείς χωρίς θυσίες και με λίγο κόπο θέ­λουμε να σωθούμε, αυτοί θυσίασαν τα πάντα για τον Χριστό και μερικοί έφθασαν στο κατά προαίρε­ση μαρτύριο. Με λίγα λόγια οι βιογραφούμενοι ασκητές είναι οδοδείκτες για την βασιλεία των ου­ρανών. Μας δείχνουν τον δρόμο για την αγιότητα που οι ίδιοι εβάδισαν. Πιστοποιούν ότι και σήμερα μπορεί κανείς να αγιάση και μέσα στον κόσμο.

Ο Χριστός έχει σε κάθε εποχή τους εκλεκτούς Του. Και σήμερα ευτυχώς δεν λείπουν και εξ αιτίας των Αγίων υπάρχει ακόμη ο κόσμος. Η πνευματική τους κατάσταση επέδρασε αθό­ρυβα στο οικογενειακό και συγγενικό περιβάλλον, στον περίγυρό τους.

Έχοντας χάρη και παρρησία ενώπιον του Θεού, όσο ζούσαν βοήθησαν πολλούς να μετανοήσουν και να πιστέψουν στον Θεό. Αλλά βοηθούν και μετά την κοίμησή τους, διότι η ευσπλα­χνία του Θεού δυσωπείται από τις ευχές των προ­γόνων και μακροθυμεί για την μετάνοια και την σωτηρία των απογόνων.

Ο Θεός έναν ολόκληρο λαό, τον Ιουδαϊκό, τον ευσπλαχνίσθηκε για την αρε­τή του προγόνου τους θεοπάτορος Δαυίδ. «Και ουκ ηθέλησε Κύριος διαφθείραι τον Ιούδαν δια Δαυίδ τον δούλον αυτού» (Δ’ Βασ. η’, 19).

Επηρεάζει η πνευματική τους κατάσταση ακό­μη και την φύση, όπως αναφέρει ο ψαλμωδός: «Έθετο (Κύριος) έρημον εις λίμνας υδάτων και γην άνυδρον εις διεξόδους υδάτων» (Ψαλμ. ρστ’, 35). Δηλαδή την έρημο και άνυδρη γη ο Θεός την κάνει καρποφόρο, γιατί δίνει την ευλογία του μέσω και χάριν των καλών ανθρώπων, ενώ την καρποφόρο την μεταβάλλει «εις άλμην, από κακίας των κατοικούντων εν αυτή» (Ψαλμ. ρστ’, 34). Ο άνθρωπος χωρίς πίστη μοιάζει με τυφλό πα­ραπαίοντα στο σκοτάδι. Κοινωνία χωρίς αξίες και ιδανικά είναι σώμα άψυχο που αποσυντίθεται.

Σήμερα πολλοί χωρίς την πίστη «εξάπινα εξέλιπον, απώλοντο δια την ανομίαν αυτών» (Ψαλμ. οβ’, 19). Η κοινωνία μας δυστυχώς παρουσιάζει σημάδια αποσυνθέσεως και αυτοκαταστροφής. Ποιά είναι η αιτία όλων των κακών; «Διότι ουκ έστι Κύριος ο Θεός μου εν εμοί, εύροσάν με τα κακά ταύτα» (Δευτ. λα’, 17), απαντά ο προ­φητικός λόγος. Πολλοί προτείνουν διάφορες θερα­πείες. Όμως μια καινούργια κοινωνία μόνο με και­νούργιους (ανακαινισμένους εν Χριστώ) ανθρώπους μπορεί να υπάρξη. Το πνεύμα που ζωοποιεί, διατη­ρεί και σώζει τον άνθρωπο και το Γένος μας, είναι η εν μετανοία βίωση της ορθοδόξου πίστεώς μας. Αυ­τήν την αλήθεια αποδεικνύουν περίτρανα με την ζωή τους οι βιογραφούμενοι ασκητές. Αν και έζησαν σε δύσκολες εποχές και αντιμε­τώπισαν πολέμους, προσφυγιά, κατοχή, πείνα και διωγμούς, κατώρθωσαν όχι μόνο να τα ξεπεράσουν όλα και να «ζήσουν εκ πίστεως», αλλά επειδή είχαν την ευλογία του Θεού στην ζωή τους ήταν άγνω­στα γι’ αυτούς αυτά που χαρακτηρίζουν σήμερα την κοινωνία μας: Τα άγχη, οι ψυχασθένειες, τα ναρκωτικά, τα διαζύγια, οι εκτρώσεις, τα πάχη και οι διαιτολογίες, η έλλειψη νοήματος και σκοπού στην ζωή, οι απογοητεύσεις και αυτοκτονίες. Οι βιογραφούμενοι δεν είναι λείψανα ευσεβούς παρελθούσης εποχής αλλά έμψυχες, καθαρές και χα­ριτωμένες εικόνες του Αρχετύπου, που μεταφέρουν σ’ εμάς την Χάρι και την ευλογία του Θεού, και γι’ αυτό είναι άξιοι προς μίμηση. Σήμερα ιδιαίτερα έχουμε ανάγκη από τέτοια φωτεινά παραδείγματα.

Τώρα που διαμορφώνεται ένας άλλος τύπος άνθρωπου, φίλαυτου και εγωκεντρικού, η προβολή και η μίμηση αυτών των χαρι­τωμένων ψυχών θα βοηθήσει να τονωθή η λαϊκή ασκητική παράδοσή μας, ώστε βιώνοντάς την να ε­πανέλθωμε στο αρχέγονο και πρωτόκτιστο κάλλος, και να αναζωγραφήσουμε την αληθινή εικόνα του ανθρώπου, που δυστυχώς βρίσκεται συγκεχωσμένη στα πάθη και τις δικαιολογίες ημών των σημερινών σαρκικών ανθρώπων.

Γένοιτο.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Βιβλιοπαρουσίαση

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.