Ήρθε η ώρα να απεξαρτηθεί ο Χρόνος από τον Ήλιο;

Τι ψυχή έχει ένα δευτερόλεπτο; θα αναρωτιέστε…Και όμως, τα επίμαχα δευτερόλεπτα που «μπαινοβγαίνουν» στον χρόνο μας ως συνέπεια της επιβράδυνσης της ταχύτητας περιστροφής της Γης κινδυνεύουν να θέσουν νοκ άουτ τα σύγχρονα συστήματα τηλεπικοινωνιών.

Μπορεί να κάνει κάποιος τη νύχτα μέρα; Χιλιετίες τώρα η λαϊκή σοφία μάς διδάσκει πως αυτό είναι αδύνατον, εκτός και αν έχει υπερφυσικές δυνάμεις. Και όμως κάτι τέτοιο ετοιμάζονται να κάνουν οι «θεματοφύλακες» του χρόνου των ανθρώπων.

Αν οι προτάσεις τους για την αλλαγή της επίσημης χρονικής κλίμακας υιοθετηθούν, η ώρα δεν θα βρίσκεται πια σε καμία συνάρτηση με την περιστροφή της Γης. Και σε μερικές χιλιάδες χρόνια, αν το είδος μας εξακολουθεί να κατοικεί σε αυτόν τον πλανήτη, οι απόγονοί μας θα βλέπουν τον ήλιο να ανατέλλει ενώ το ρολόι θα δείχνει μεσάνυχτα.

Η συζήτηση για την αλλαγή του τρόπου μέτρησης της ώρας δεν είναι καινούργια, είναι ένα ζήτημα το οποίο έχει τεθεί από μερίδα ειδικών εδώ και δεκαετίες. Τα τελευταία χρόνια όμως, και συγκεκριμένα από το 2000, ανακινείται πιο επιτακτικά, με αφορμή την όλο και πιο συχνή ανάγκη της πρόσθεσης «εμβόλιμων δευτερολέπτων» στον επίσημο διεθνή χρόνο. Το 2005-2006, όταν οι μετρητές του χρόνου είχαν προσθέσει το 23ο εμβόλιμο δευτερόλεπτο, οι φωνές διαμαρτυρίας εντάθηκαν και άρχισαν να οργανώνονται.

Εφέτος, «χρονιά» του 24ου εμβόλιμου δευτερολέπτου στην Ιστορία της Γης, η κίνηση είναι πλέον συντονισμένη. Υπό την πρωτοκαθεδρία της Γαλλίας, έδρας του Διεθνούς Γραφείου Μέτρων και Σταθμών που είναι η επίσημη αρχή μέτρησης της διεθνούς ώρας, και με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, που ελέγχουν τον χρόνο του GΡS, η πρόταση για την κατάργηση του εμβόλιμου δευτερολέπτου και μαζί με αυτό της ηλιακής ώρας ή Ωρας Γκρίνουιτς ως παραμέτρου της επίσημης διεθνούς ώρας συζητείται πλέον σοβαρά στις διεθνείς συναντήσεις των αρμόδιων φορέων και κερδίζει τη συγκατάθεση όλο και περισσότερων κρατών. Βασικό επιχείρημά της: το εμβόλιμο δευτερόλεπτο προκαλεί πραγματική εμβολή στα ηλεκτρονικά συστήματα.

Αλλάζει ο ορισμός της ώρας «Η χρονική κλίμακα UΤC πάσχει από τις ασυνέπειες των εμβόλιμων δευτερολέπτων» δηλώνει μιλώντας στο «Βήμα» η Ελίσα Φελισιτάς Αρίας, επικεφαλής του τμήματος Χρόνου και Συχνότητας του Διεθνούς Γραφείου Μέτρων και Σταθμών στο Παρίσι- δηλαδή υπεύθυνη για τη μέτρηση του χρόνου σε όλο τον πλανήτη- η οποία ηγείται της πρωτοβουλίας για την κατάργηση του εμβόλιμου δευτερολέπτου. «Οι συνθήκες έχουν αλλάξει και είναι πλέον απαραίτητο να αλλάξουμε τον ορισμό της παγκόσμιας ώρας για να την κάνουμε περισσότερο κατάλληλη για τις σύγχρονες εφαρμογές».

Το ισχύον σύστημα- ο συνδυασμός δηλαδή του ηλιακού χρόνου με τον χρόνο των ρολογιών των ατόμων του καισίου- καθιερώθηκε σύμφωνα με την επιστήμονα για να εξυπηρετήσει την εναέρια και τη θαλάσσια ναυσιπλοΐα, οι οποίες είχαν ανάγκη την επαφή με την περιστροφή της Γης. «Σήμερα όμως» τονίζει η κυρία Αρίας «οι εναέριες και οι θαλάσσιες μεταφορές έχουν άλλο τρόπο πλοήγησηςκαι εντοπισμού του στίγματός τους και αυτός είναι το GΡS ».

Παράλληλα τα συστήματα που απαιτούν για τη λειτουργία τους μια απόλυτα σταθερή χρονική ακρίβεια- δορυφόροι, δίκτυα επικοινωνιών και μετάδοσης πληροφοριών, εξελιγμένα οπλικά συστήματα- αυξάνονται συνεχώς και ρυθμίζουν όλο και περισσότερο τη ζωή μας. Μοιραίο «πάγωμα» Η εισαγωγή ενός εμβόλιμου δευτερολέπτου σε αυτά τα συστήματα – δηλαδή το «πάγωμα» των ρολογιών τους έστω και για ένα μικρό διάστημα- είναι μια διαδικασία ιδιαίτερα πολύπλοκη η οποία εκτός του ότι διακόπτει για λίγο τη λειτουργία τους, ορισμένες φορές μπορεί να προκαλέσει την κατάρρευσή τους. «Ουσιαστικά έχει στηθεί μια ολόκληρη βιομηχανία που παράγει ένα λογισμικό το οποίο κάνει αυτή την εμβολή του δευτερολέπτου» εξηγεί μιλώντας στο «Βήμα» η κυρία Ειρήνη Φλουδά, διευθύντρια του Εργαστηρίου Χρόνου και Συχνότητας του Ελληνικού Ιντιστούτου Μετρολογίας, η οποία είναι υπεύθυνη για τη μέτρηση του επίσημου χρόνου της Ελλάδας. «Και επειδή είναι ένα λογισμικό,μπορεί φυσικά και να κολλήσει.Εφέτος,για παράδειγμα,που είχαμε ένα εμβόλιμο δευτερόλεπτο σε μας άργησε να παρεμβληθεί έξι ώρες καθαρά για λόγους λογισμικού.Αυτό,σε κάποιους υπολογιστές που συγχρονίζονται, μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα».

Σε πολλά συστήματα τα προβλήματα αυτά είναι μικρά και αντιμετωπίσιμα, εκεί όμως που τίθεται το μεγάλο ζήτημα είναι στους δορυφόρους. «Αν εισαγάγετε ένα εμβόλιμο δευτερόλεπτο σε μια χρονική κλίμακα την οποία χρησιμοποιείτε για να συγχρονίσετε δορυφόρους το σύστημά σας θα κλείσει,τουλάχιστον για λίγα λεπτά.Και δεν μπορείτε να έχετε 30 δορυφόρους χωρίς σήμα,έστω και για λίγο» επιμένει η κυρία Αρίας.

Για τον λόγο αυτόν ορισμένα δορυφορικά συστήματα, με πρώτο το GΡS, έχουν επιλέξει να χρησιμοποιούν τον δικό τους σταθερό χρόνο, τον λεγόμενο χρόνο GΡS. Πρόκειται για μια χρονική κλίμακα η οποία είναι ευθυγραμμισμένη με τον UΤC αλλά δεν περιλαμβάνει εμβόλιμα δευτερόλεπτα. Το μόνο που καταχωρούν οι δορυφόροι είναι η διαφορά του σταθερού χρόνου τους από τον UΤC.

Οι καταχωρητές τους όμως έχουν για αυτές τις εγγραφές περιορισμένο χώρο ο οποίος, αν θεωρήσουμε ότι τα εμβόλιμα δευτερόλεπτα θα εξακολουθήσουν να παρεμβάλλονται με τον ίδιο, και όχι όπως Ποια ώρα Γκρίνουιτς; Παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι εξακολουθούμε να τη θεωρούμε συνώνυμο της απόλυτης ακρίβειας, η Ωρα Γκρίνουιτς έχει πάψει να είναι απολύτως ακριβής εδώ και πολλές δεκαετίες.

Με την έλευση των εξελιγμένων χρονομέτρων και ακόμη περισσότερο των ατομικών ρολογιών, τα οποία αντί να βασίζονται στην ασταθή μηχανική κίνησης της Γης ακολουθούν την ανελέητη συνέπεια των νόμων της μικροφυσικής, οι επιστήμονες αντιλήφθηκαν ότι η μέση ηλιακή ημέρα δεν έχει πάντοτε απαραίτητα 24 ώρες. Για να κρατήσουν τον χρόνο σε μια σχετική συνέπεια, και εφόσον κανείς τότε δεν δεχόταν να εγκαταλείψει τη χρονική κλίμακα που βασίζεται στην περιστροφή της Γης, εισήγαγαν το 1972 τον Διεθνή Συντονισμένο Χρόνο (Universal Τime Coordinated ή UΤC), μια συνάρτηση η οποία δεν επιτρέπει την απόκλιση ανάμεσα στον ατομικό χρόνο των ρολογιών του καισίου και την ηλιακή ώρα του Μεσημβρινού του Γκρίνουιτς να υπερβεί τα 0,9 δευτερόλεπτα.

Εκτοτε η κλίμακα UΤC είναι η επίσημη διεθνής ώρα. Ο όρος Μέση Ωρα Γκρίνουιτς (GΜΤ) χρησιμοποιείται ως δηλωτικός της διεθνούς ώρας μόνο καταχρηστικά και ανεπίσημα και μπορεί να σημαίνει είτε την ώρα UΤC είτε την ηλιακή ώρα. είναι πολύ πιθανό με αυξανόμενο, ρυθμό θα εξαντληθεί ως το 2300.

Βρετανικός αντίλογος Στα παραπάνω επιχειρήματα υπάρχει φυσικά και ο αντίλογος. Προβάλλεται κυρίως από τη Βρετανία, η οποία όμως έχει και ιδιαίτερο βάρος στους αρμόδιους φορείς ως έδρα του Μεσημβρινού του Γκρίνουιτς. Αντιτάσσει ότι ο κόπος της εισαγωγής του εμβόλιμου δευτερολέπτου και η όποια αναταραχή αυτό επιφέρει στα ηλεκτρονικά συστήματα δεν είναι τόσο σημαντικά ώστε να δικαιολογούν μια μετατροπή η οποία θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο μέτρησης του χρόνου και μαζί με αυτόν τον ανθρώπινο πολιτισμό.

Ο άνθρωπος έχει μάθει από τα πρώτα βήματά του στη Γη να οργανώνει τον χρόνο και τις δραστηριότητές του με βάση τη θέση του Ηλιου στον ουρανό. Μπορεί αυτό να αλλάξει;

Και έχουμε το δικαίωμα εμείς να πάρουμε μια τέτοια απόφαση για λογαριασμό των γενιών που θα ακολουθήσουν; «Τα προβλήματα που έχουν αναφερθεί κατά την εισαγωγή εμβόλιμων δευτερολέπτων είναι σχετικά μικρά» δηλώνει μιλώντας ο Πίτερ Γουίμπερλι, υπεύθυνος για τη μέτρηση του επίσημου χρόνου στο Εθνικό Εργαστηρίο Φυσικής της Βρετανίας. «Ως τώρα δεν έχει αναφερθεί κάποια μεγάλη βλάβη ούτε κάποιος σημαντικός κίνδυνος για την ανθρώπινη ζωή».

Η επίσημη θέση της Βρετανίας, εξηγεί ο «Αρχοντας του Χρόνου» όπως τον αποκαλούν οι συμπατριώτες του, είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις τα έτσι κι αλλιώς σχετικά μικρά προβλήματα που δημιουργούνται μπορούν να λυθούν αν βελτιωθούν οι τεχνικές εφαρμογής. Η Βρετανία επιμένει ότι το υπάρχον σύστημα λειτουργεί αρκετά ικανοποιητικά, επομένως δεν υπάρχει επιτακτική ανάγκη μεταρρύθμισής του. Προτείνει να γίνει περαιτέρω εξέταση των επιλογών και των μακροπρόθεσμων συνεπειών τους προτού προχωρήσουμε σε δραστικά βήματα και θεωρεί ότι, αν πρόκειται να υπάρξουν τέτοια βήματα, θα πρέπει να γίνει ενημέρωση του κοινού και με κάποιον τρόπο να ζητηθεί η γνώμη του. Παιχνίδια εξουσίας

Τα εμβόλιμα δευτερόλεπτα δρουν σαν ωρολογιακή βόμβα για τους δορυφόρους: τα συστήματα που συνυπολογίζουν την ηλιακή ώρα «κλείνουν» εντελώς για να τα παρεμβάλλουν ενώ εκείνα που συντονίζονται αποκλειστικά με τον ατομικό χρόνο στο μέλλον δεν θα έχουν χώρο για να καταχωρίσουν τη χρονική διαφορά Πολλοί υποστηρίζουν ότι, πέρα από τα μεγάλα ή μικρά προβλήματα που δημιουργούνται στα ηλεκτρονικά συστήματα, πίσω από το όλο θέμα κρύβονται ζητήματα πολιτικής: η Γαλλία, λένε, πάντοτε «ζήλευε» τον Μεσημβρινό του Γκρίνουιτς- πρόσφατα άλλωστε η χώρα δενδροφυτεύτηκε σχηματίζοντας μια γραμμή για να δείξει από πού περνάει ο «πραγματικός μεσημβρινός»- και θέλει να κλέψει την πρωτοκαθεδρία του χρόνου από τη Βρετανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η χώρα με τα περισσότερα και ακριβέστερα ατομικά ρολόγια στον κόσμο, θέλουν να «αναβαθμίσουν» τον χρόνο GΡS που έχουν υπό τον έλεγχό τους και ούτω καθεξής.

Η αλήθεια είναι ότι ο έλεγχος του παγκόσμιου χρόνου δεν προσδίδει μόνο κύρος αλλά και επιρροή όπως επίσης και, αν σκεφτεί κανείς όλα τα συστήματα που τον υποστηρίζουν και ρυθμίζονται από αυτόν, οικονομικά οφέλη. Οποια και αν είναι τα κίνητρα που την υποκινούν, είναι πάντως γεγονός ότι η πρόταση για την κατάργηση του εμβόλιμου δευτερολέπτου κερδίζει διαρκώς έδαφος.

Στην τελευταία συνάντηση του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Εθνικών Μετρολογικών Ινστιτούτων (ΕURΑΜΕΤ), η οποία έγινε στις 10 Μαρτίου, το κλίμα ήταν συντριπτικά υπέρ της, όπως μας ενημερώνει η κυρία Φλουδά. Βεβαίως αρμόδια για μια τέτοια απόφαση είναι αποκλειστικά και μόνο η Διεθνής Ενωση Τηλεπικοινωνιών (ΙΤU), η οποία αναμένεται να συνεδριάσει και να συζητήσει ξανά αυτό το θέμα το φθινόπωρο. Εκεί, εκτός από τη Βρετανία, η άλλη«μεγάλου εκτοπίσματος» χώρα που αντιστέκεται είναι η Κίνα, η οποία έχει ζητήσει περαιτέρω μελέτες. Σε μη κρατικό επίπεδο οι αντιρρήσεις έρχονται κυρίως από τους αστρονόμους, των οποίων τα όργανα βασίζονται στον χρόνο της περιστροφής της Γης, και από διάφορες μεμονωμένες φωνές.

Ανθρωποι και μηχανές Η κυρία Αρίας παραμένει ακλόνητη. «Ναι,ξέρω» λέει. «Υπάρχουν αντιρρήσεις ότι δεν ξέρω σε πόσα χρόνια θα έχουμε μεσημέρι τα μεσάνυχτα.Η απάντηση είναι ναι,ίσως, όμως έχουμε ήδη συνηθίσει να “αποκλίνουμε” από τον ήλιο,αλλάζουμε χωρίς καμία δυσκολία από τη χειμερινή στη θερινή ώρα.Αν στο μέλλον, σε πολλά πολλά χρόνια,υπάρξει κάποια μεγάλη απόκλιση που χρειάζεται αλλαγή,τότε θα τη συζητήσουν και θα δουν τι θα κάνουν.Προς το παρόν όμως δεν βλάπτει σε τίποτε. Δεν θα “δείτε” την απόκλιση.

Και όλα τα συστήματα που διευκολύνουν τη ζωή σας θα δουλεύουν καλύτερα». Για τον Στιβ Αλεν, αναλυτή του Αστεροσκοπείου Λικ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, η λογική αυτή δεν είναι ικανοποιητική. «Είναι σαν ένα εργοστάσιο να λέει “δεν πειράζει,ας ρίξουμε χημικά απόβλητα στο ποτάμι, εμάς δεν μας βλάπτουν και,αν πάνε παρακάτω,δεν είναι δικό μας πρόβλημα”» δηλώνει .

«Αν τα ρολόγια ακολουθούν μόνο τα άτομα του καίσιου κάποια στιγμή θα έχουμε αποκλίνει εντελώς από τον Ηλιο και τα τρισέγγονά μας θα πρέπει να κάνουν κάτι».

Ο αμερικανός επιστήμονας δεν ανήκει στη μερίδα αυτών που θεωρούν ότι τα πράγματα πρέπει να μείνουν όπως είναι. Είναι μια από τις μεμονωμένες φωνές που ζητούν μια μέση λύση. «Για τους ανθρώπους» λέει «τόση συζήτηση για ένα δευτερόλεπτο μπορεί να φαίνεται υπερβολική.Για τους ανθρώπους ένα δισεκατομμυριοστό του δευτερολέπτου δεν κάνει καμία διαφορά.Για τα μηχανήματα όμως ένα δισεκατομμυριοστό του δευτερολέπτου μπορεί να κάνει όλη τη διαφορά του κόσμου.Πρέπει να συμφωνήσουμε να κάνουμε κάτι.Είναι σημαντικό για τον ανθρώπινο πολιτισμό».

Στο ερώτημα μήπως η τόση εμμονή με την ακρίβεια αντιβαίνει στην ίδια την έννοια του χρόνου, ο κ. Γουίμπερλι απαντά: «Το ζήτημα είναι φιλοσοφικό,αλλά βρίσκεται στην καρδιά της διαμάχης.Είναι ο “χρόνος” της ανθρώπινης κοινωνίας άρρηκτα συνδεδεμένος με τον ήλιο στον ουρανό ή μπορούμε με ασφάλεια να προχωρήσουμε σε μια άλλη αντίληψη;Η διαμάχη είναι έντονα πολωμένη και δέκα χρόνια τώρα δεν έχουμε φθάσει πιο κοντά σε κάποια συναίνεση.Είναι δύσκολο να δούμε πώς η συζήτηση θα προχωρήσει πιο πέρα». Δευτερολέπτα πτεροεντα Διαπιστώνοντας ότι, ανάλογα με τις κοσμικές συνθήκες, η Γη «φρενάρει» ή επιταχύνει την περιστροφή της αυξομειώνοντας τη διάρκεια της ηλιακής ημέρας και μη μπορώντας να παρέμβουν στην κίνηση του πλανήτη μας, οι επιστήμονες αποφάσισαν να διορθώσουν τη διαφορά προσαρμόζοντας τα ρολόγια. Ετσι γεννήθηκε η έννοια του «εμβόλιμου δευτερολέπτου», ενός δευτερολέπτου που προσθαφαιρείται από τον διεθνή χρόνο κάθε φορά που η Γη δεν είναι ακριβής στο εικοσιτετράωρο ραντεβού της.

Από το 1972 ως σήμερα έχουν εισαχθεί 24 εμβόλιμα δευτερόλεπτα- το τελευταίο ανάμεσα στην 31η Δεκεμβρίου του 2008 και την Πρωτοχρονιά του 2009. Επειδή η ηλικιωμένη Γη περισσότερο καθυστερεί παρά τρέχει, όλα τους είχαν θετικό πρόσημο, δηλαδή προστέθηκαν στον Διεθνή Συντονισμένο Χρόνο ή UΤC, παρατείνοντας, έστω και στιγμιαία, τη διάρκεια ορισμένων ετών.

πηγή:βήμα

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Επιστήμη

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.